The Lay of Hymir
Þórr fór ór Austrvegi ok kom at sundi einu. Öðrum megin sundsins var ferjukarlinn með skipit. Þórr kallaði:
"Ar valtívar
veiðar námu
ok sumblsamir,
áðr saðir yrði,
hristu teina
ok á hlaut sáu;
fundu þeir at Ægis
örkost hvera."
Of old the gods
made feast together,
And drink they sought
ere sated they were;
Twigs they shook,
and blood they tried:
Rich fare in Ægir's
hall they found.
"Sat bergbúi
barnteitr fyr
mjök glíkr megi
miskorblinda;
leit í augu
Yggs barn í þrá:
Þú skalt ásum
oft sumbl gera."
The mountain-dweller
sat merry as boyhood,
But soon like a blinded
man he seemed;
The son of Ygg
gazed in his eyes:
"For the gods a feast
shalt thou forthwith get."
"Önn fekk jötni
orðbæginn halr,
hugði at hefndum
hann næst við goð,
bað hann Sifjar ver
sér færa hver, —
þanns ek öllum öl
yðr of heita."
The word-wielder toil
for the giant worked,
And so revenge
on the gods he sought;
He bade Sif's mate
the kettle bring:
"Therein for ye all
much ale shall I brew."
"Né þat máttu
mærir tívar
ok ginnregin
of geta hvergi,
unz af tryggðum
Týr Hlórriða
ástráð mikit
einum sagði:"
The far-famed ones
could find it not,
And the holy gods
could get it nowhere;
Till in truthful wise
did Tyr speak forth,
And helpful counsel
to Hlorrithi gave.
"Býr fyr austan
Élivága
hundvíss Hymir
at himins enda;
á minn faðir
móðugr ketil,
rúmbrugðinn hver,
rastar djúpan."
"There dwells to the east
of Elivagar
Hymir the wise
at the end of heaven;
A kettle my father
fierce doth own,
A mighty vessel
a mile in depth."
Þórr kvað:
"Veiztu ef þiggjum
þann lögvelli?
Týr kvað:
Ef, vinr, vélar
vit gervum til."
Thor spake:
"May we win, dost thou think,
this whirler of water?"
Tyr spake:
"Aye, friend, we can,
if cunning we are."
"Fóru drjúgum
dag þann fram
Ásgarði frá,
unz til Egils kvámu;
hirði hann hafra
horngöfgasta;
hurfu at höllu,
er Hymir átti."
Forward that day
with speed they fared,
From Asgarth came they
to Egil's home;
The goats with horns
bedecked he guarded;
Then they sped to the hall
where Hymir dwelt.
"Mögr fann ömmu
mjök leiða sér,
hafði höfða
hundruð níu,
en önnur gekk
algullin fram
brúnhvít bera
bjórveig syni:"
The youth found his grandam,
that greatly he loathed,
And full nine hundred
heads she had;
But the other fair
with gold came forth,
And the bright-browed one
brought beer to her son.
"Áttniðr jötna,
ek viljak ykkr
hugfulla tvá
und hvera setja;
er minn fríi
mörgu sinni
glöggr við gesti,
görr ills hugar."
"Kinsman of giants,
beneath the kettle
Will I set ye both,
ye heroes bold;
For many a time
my dear-loved mate
To guests is wrathful
and grim of mind."
"En váskapaðr
varð síðbúinn
harðráðr Hymir
heim af veiðum,
gekk inn í sal,
glumðu jöklar,
var karls, en kom,
kinnskógr frörinn."
Late to his home
the misshapen Hymir,
The giant harsh,
from his hunting came;
The icicles rattled
as in he came,
For the fellow's chin-forest
frozen was.
Frilla kvað:
"Ver þú heill, Hymir,
í hugum góðum,
nú er sonr kominn
til sala þinna,
sá er vit vættum
af vegi löngum;
fylgir hánum
hróðrs andskoti,
vinr verliða;
Véurr heitir sá."
Hail to thee, Hymir!
good thoughts mayst thou have;
Here has thy son
to thine hall now come;
(For him have we waited,
his way was long;)
And with him fares
the foeman of Hroth,
The friend of mankind,
and Veur they call him.
"Sé þú, hvar sitja
und salar gafli,
svá forða sér,
stendr súl fyrir.
Sundr stökk súla
fyr sjón jötuns,
en áðr í tvau
áss brotnaði."
"See where under
the gable they sit!
Behind the beam
do they hide themselves."
The beam at the glance
of the giant broke,
And the mighty pillar
in pieces fell.
"Stukku átta,
en einn af þeim
hverr harðsleginn
heill af þolli;
fram gengu þeir,
en forn jötunn
sjónum leiddi
sinn andskota."
Eight fell from the ledge,
and one alone,
The hard-hammered kettle,
of all was whole;
Forth came they then,
and his foes he sought,
The giant old,
and held with his eyes.
"Sagði-t hánum
hugr vel þá,
er hann sá gýgjar græti
á golf kominn,
þar váru þjórar
þrír of teknir,
bað senn jötunn
sjóða ganga."
Much sorrow his heart
foretold when he saw
The giantess' foeman
come forth on the floor;
Then of the steers
did they bring in three;
Their flesh to boil
did the giant bid.
"Hvern létu þeir
höfði skemmra
ok á seyði
síðan báru;
át Sifjar verr,
áðr sofa gengi,
einn með öllu
öxn tvá Hymis."
By a head was each
the shorter hewed,
And the beasts to the fire
straight they bore;
The husband of Sif,
ere to sleep he went,
Alone two oxen
of Hymir's ate.
"Þótti hárum
Hrungnis spjalla
verðr Hlórriða
vel fullmikill:
Munum at aftni
öðrum verða
við veiðimat
vér þrír lifa."
To the comrade hoary
of Hrungnir then
Did Hlorrithi's meal
full mighty seem;
"Next time at eve
we three must eat
The food we have
{illegible}s* the hunting's spoil."
"Véurr kvaðzk vilja
á vág róa,
ef ballr jötunn
beitr gæfi."
Hymir kvað:
"Hverf þú til hjarðar,
ef þú hug trúir,
brjótr berg — Dana,
beitur sækja."
*********
Fain to row on the sea
was Veur, he said,
If the giant bold
would give him bait.
"Þess vænti ek,
at þér myni-t
ögn af oxa
auðfeng vera.
Sveinn sýsliga
sveif til skógar,
þar er uxi stóð
alsvartr fyrir."
Hymir spake:
"Go to the herd,
if thou hast it in mind,
Thou slayer of giants,
thy bait to seek;
For there thou soon
mayst find, methinks,
Bait from the oxen
easy to get."
"Braut af þjóri
þurs ráðbani
hátún ofan
horna tveggja."
Hymir kvað:
"Verk þykkja þín
verri miklu
kjóla valdi
en þú kyrr sitir."
Swift to the wood
the hero went,
Till before him an ox
all black he found;
From the beast the slayer
of giants broke
The fortress high
of his double horns.
"Bað hlunngota
hafra dróttinn
áttrunn apa
útar færa,
en sá jötunn
sína talði
lítla fýsi
at róa lengra."
Hymir spake:
"Thy works, methinks,
are worse by far,
Thou steerer of ships,
than when still thou sittest."
*********
*********
"Dró meir Hymir
móðugr hvali
einn á öngli
upp senn tváa,
en aftr í skut
Óðni sifjaðr
Véurr við vélar
vað gerði sér."
The lord of the goats
bade the ape-begotten
Farther to steer
the steed of the rollers;
But the giant said
that his will, forsooth,
Longer to row
was little enough.
"Egndi á öngul,
sá er öldum bergr,
orms einbani
uxa höfði;
gein við agni,
sú er goð fía,
umgjörð neðan
allra landa."
Two whales on his hook
did the mighty Hymir
Soon pull up
on a single cast;
In the stern the kinsman
of Othin sat,
And Veur with cunning
his cast prepared.
"Dró djarfliga
dáðrakkr Þórr
orm eitrfáan
upp at borði;
hamri kníði
háfjall skarar
ofljótt ofan
ulfs hnitbróður."
The warder of men,
the worm's destroyer,
Fixed on his hook
the head of the ox;
There gaped at the bait
the foe of the gods,
The girdler of all
the earth beneath.
"Hraungalkn hlumðu,
en hölkn þutu,
fór in forna
fold öll saman;
sökkðisk síðan
sá fiskr í mar."
The venomous serpent
swiftly up
To the boat did Thor,
the bold one, pull;
With his hammer the loathly
hill of the hair
Of the brother of Fenrir
he smote from above.
"Óteitr jötunn,
er aftr reru,
svá at ár Hymir
ekki mælti,
veifði hann ræði
veðrs annars til."
The monsters roared,
and the rocks resounded,
And all the earth
so old was shaken;
*********
Then sank the fish
in the sea forthwith.
"Hymir kvað:
Mundu of vinna
verk halft við mik,
at þú heim hvali
haf til bæjar
eða flotbrúsa
festir okkarn."
*********
Joyless as back
they rowed was the giant;
Speechless did Hymir
sit at the oars,
With the rudder he sought
a second wind.
"Gekk Hlórriði,
greip á stafni
vatt með austri
upp lögfáki,
einn með árum
ok með austskotu
bar hann til bæjar
brimsvín jötuns
ok holtriða hver í gegnum."
"Ok enn jötunn
um afrendi,
þrágirni vanr,
við Þór sennti,
kvað-at mann ramman,
þótt róa kynni
kröfturligan,
nema kálk bryti."
Hymir spake:
"The half of our toil
wilt thou have with me,
And now make fast
our goat of the flood;
Or home wilt thou bear
the whales to the house,
Across the gorge
of the wooded glen?"
"En Hlórriði,
er at höndum kom,
brátt lét bresta
brattstein gleri;
sló hann sitjandi
súlur í gögnum;
báru þó heilan
fyr Hymi síðan."
Hlorrithi stood
and the stem he gripped,
And the sea-horse with water
awash he lifted;
Oars and bailer
and all he bore
With the surf-swine home
to the giant's house.
"Unz þat in fríða
frilla kenndi
ástráð mikit,
eitt er vissi:
Drep við haus Hymis,
hann er harðari,
kostmóðs jötuns
kálki hverjum."
His might the giant
again would match,
For stubborn he was,
with the strength of Thor;
None truly strong,
though stoutly he rowed,
Would he call save one
who could break the cup.
"Harðr reis á kné
hafra dróttinn,
færðisk allra
í ásmegin;
heill var karli
hjalmstofn ofan,
en vínferill
valr rifnaði."
Hlorrithi then,
when the cup he held,
Struck with the glass
the pillars of stone;
As he sat the posts
in pieces he shattered,
Yet the glass to Hymir whole they brought.
"Mörg veit ek mæti
mér gengin frá,
er ek kálki sé
ór knéum hrundit;
karl orð of kvað:
knákat ek segja
aftr ævagi,
þú ert, ölðr, of heitt."
But the loved one fair
of the giant found
A counsel true,
and told her thought:
"Smite the skull of Hymir,
heavy with food,
For harder it is
than ever was glass."
"Þat er til kostar,
ef koma mættið
út ór óru
ölkjól hofi.
Týr leitaði
tysvar hræra;
stóð at hváru
hverr kyrr fyrir."
The goats' mighty ruler
then rose on his knee,
And with all the strength
of a god he struck;
Whole was the fellow's
helmet-stem,
But shattered the wine-cup
rounded was.
"Faðir Móða
fekk á þremi
ok í gegnum steig
golf niðr í sal;
hóf sér á höfuð upp
hver Sifjar verr,
en á hælum
hringar skullu."
Hymir spake:
"Fair is the treasure
that from me is gone,
Since now the cup
on my knees lies shattered;"
So spake the giant:
"No more can I say
In days to be,
'Thou art brewed, mine ale.'"
"Fóru-t lengi,
áðr líta nam
aftr Óðins sonr
einu sinni;
sá hann ór hreysum
með Hymi austan
folkdrótt fara
fjölhöfðaða."
"Enough shall it be
if out ye can bring
Forth from our house
the kettle here."
Tyr then twice
to move it tried,
But before him the kettle
twice stood fast.
"Hóf hann sér af herðum
hver standanda,
veifði hann Mjöllni
morðgjörnum fram,
ok hraunhvala
hann alla drap."
The father of Mothi
the rim seized firm,
And before it stood
on the floor below;
Up on his head
Sif's husband raised it,
And about his heels
the handles clattered.
"Fóru-t lengi,
áðr liggja nam
hafr Hlórriða
halfdauðr fyrir;
var skær skökuls
skakkr á beini,
en því inn lævísi
Loki of olli."
Not long had they fared,
ere backwards looked
The son of Othin,
once more to see;
From their caves in the east
beheld he coming
With Hymir the throng
of the many-headed.
"En ér heyrt hafið, —
hverr kann of þat
goðmálugra
görr at skilja? —
hver af hraunbúa
hann laun of fekk,
er hann bæði galt
börn sín fyrir."
He stood and cast
from his back the kettle,
And Mjollnir, the lover
of murder, he wielded;
*********
So all the whales
of the waste he slew.
"Þróttöflugr kom
á þing goða
ok hafði hver,
þanns Hymir átti;
en véar hverjan
vel skulu drekka
ölðr at Ægis
eitt hörmeitið."
Not long had they fared
ere one there lay
Of Hlorrithi's goats
half-dead on the ground;
In his leg the pole-horse
there was lame;
The deed the evil
Loki had done.
Translation by Henry Adams Bellows.