The Second Lay of Helgi Hundingsbane
Sigmundr konungr Völsungsson átti Borghildi af Brálundi. Þau hétu son sinn Helga ok eftir Helga Hjörvarðssyni. Helga fóstraði Hagall. Hundingr hét ríkr konungr. Við hann er Hundland kennt. Hann var hermaðr mikill ok átti marga sonu, þá er í hernaði váru. Ófriðr ok dylgjur váru á milli þeira Hundings konungs ok Sigmundar konungs. Drápu hvárir annarra frændr. Sigmundr konungr ok hans ættmenn hétu Völsungar ok Ylfingar. Helgi fór ok njósnaði til hirðar Hundings konungs á laun. Hemingr, son Hundings konungs, var heima. En er Helgi fór í brott, þá hitti hann hjarðarsvein ok kvað:
King Sigmund, the son of Volsung, had as wife Borghild, from Bralund. They named their son Helgi, after Helgi Hjorvarthsson; Hagal was Helgi's foster-father. Hunding was the name of a powerful king, and Hundland is named from him. He was a mighty warrior, and had many sons with him on his campaigns. There was enmity and strife between these two, King Hunding and King Sigmund, and each slew the other's kinsmen. King Sigmund and his family were called Volsungs and Ylfings. Helgi went as a spy to the home of King Hunding in disguise. Hæming, a son of King Hunding's, was at home. When Helgi went forth, then he met a young herdsman, and said:
"Segðu Hemingi
at Helgi man,
hvern i brynju
bragnar felldu;
ér ulf gráan
inni höfðuð,
þar er Hamal hugði
Hundingr konungr."
"Say to Hæming
that Helgi knows
Whom the heroes
in armor hid;
A gray wolf had they
within their hall,
Whom King Hunding
Hamal thought."
Hamall hét son Hagals. Hundingr konungr sendi menn til Hagals at leita Helga, en Helgi mátti eigi forðast annan veg en tók klæði ambáttar ok gekk at mala. Þeir leituðu ok fundu eigi Helga. Þá kvað Blindr inn bölvísi:
Hamal was the name of Hagal's son. King Hunding sent men to Hagal to seek Helgi, and Helgi could not save himself in any other way, so he put on the clothes of a bond-woman and set to work at the mill. They sought Helgi but found him not.
"Hvöss eru augu
í Hagals þýju;
er-a þat karls ætt,
er á kvernum stendr;
steinar rifna
stökk lúðr fyrir."
Then Blind spake out,
the evil-minded:
"Of Hagal's bond-woman
bright are the eyes;
Yon comes not of churls
who stands at the quern;
The millstones break,
the boards are shattered.
"Nú hefir hörð dæmi
hildingr þegit,
er vísi skal
valbygg mala;
heldr er sæmri
hendi þeiri
meðalkafli
en möndultré."
"The hero has
a doom full hard,
That barley now
he needs must grind;
Better befits
his hand to feel
The hilt of the sword
than the millstone's handle."
Hagall svaraði ok kvað:
"Þat er lítil vá,
þótt lúðr þrumi
er mær konungs
möndul hrærir;
hon skævaði
skýjum efri
ok vega þorði
sem víkingar,
áðr hana Helgi
höftu gerði;
systir er hon þeira
Sigars ok Högna;
því hefir ötul augu
Ylfinga man."
Hagal answered and said:
"Small is the wonder
if boards are splintered
By a monarch's daughter
the mill is turned;
Once through clouds
she was wont to ride,
And battles fought
like fighting men,
(Till Helgi a captive
held her fast;
Sister she is
of Sigar and Hogni,
Thus bright are the eyes
of the Ylfings' maid.)"
Undan komst Helgi ok fór á herskip. Hann felldi Hunding konung ok var síðan kallaðr Helgi Hundingsbani. Hann lá með her sinn í Brunavágum ok hafði þar strandhögg ok átu þar hrátt. Högni hét konungr. Hans dóttir var Sigrún. Hon var valkyrja ok reið loft ok lög. Hon var Sváfa endrborin. Sigrún reið at skipum Helga ok kvað:
Helgi escaped and went to a fighting ship. He slew King Hunding, and thenceforth was called Helgi Hundingsbane.
He lay with his host in Brunavagar, and they had there a strand-slaughtering, and ate the flesh raw. Hogni was the name of a king. His daughter was Sigrun; she was a Valkyrie and rode air and water; she was Svava reborn. Sigrun rode to Helgi's ship and said:
"Hverir láta fljóta
fley við bakka?
Hvar, hermegir,
heima eiguð?
Hvers bíðið ér
í Brunavágum?
Hvert lystir yðr
leið at kanna?"
"Who rules the ship
by the shore so steep?
Where is the home
ye warriors have?
Why do ye bide
in Brunavagar,
Or what the way
that ye wish to try?"
Helgi kvað:
"Hagall lætr fljóta
fley við bakka,
eigum heima
í Hléseyju,
bíðum byrjar
í Brunavágum,
austr lystir oss
leið at kanna."
Helgi spake:
"Hamal's the ship
by the shore so steep,
Our home in Hlesey
do we have;
For fair wind bide we
in Brunavagar,
Eastward the way
that we wish to try."
Sigrún kvað:
"Hvar hefir þú, hilmir,
hildi vakða
eða gögl alin
Gunnar systra?
Hví er brynja þín
blóði stokkin?
Hví skal und hjalmum
hrátt kjöt eta?"
Sigrun spake:
"Where hast thou, warrior,
battle wakened,
Or gorged the birds
of the sisters of Guth?
Why is thy byrnie
spattered with blood,
Why helmed dost feast
on food uncooked?"
Helgi kvað:
"Þat vann næst nýs
niðr Ylfinga
fyr vestan ver,
ef þik vita lystir,
er ek björnu tók
í Bragalundi
ok ætt ara
oddum saddak."
Helgi spake:
"Latest of all,
the Ylfings' son
On the western sea,
if know thou wilt,
Captured bears
in Bragalund,
And fed the eagles
with edge of sword.
"Nú er sagt, mær,
hvaðan sakar gerðusk,
því var á legi mér
lítt steikt etit."
Now is it shown
why our shirts are bloody,
And little our food
with fire is cooked."
Sigrún kvað:
"Víg lýsir þú,
varð fyr Helga
Hundingr konungr
hníga at velli;
bar sókn saman,
er sefa hefnduð
ok busti blóð
á brimis eggjar."
Sigrun spake:
"Of battle thou tellest,
and there was bent
Hunding the king
before Helgi down;
There was carnage when thou
didst avenge thy kin,
And blood flowed fast
on the blade of the sword."
Helgi kvað:
"Hvat vissir þú,
at þeir séim,
snót svinnhuguð,
er sefa hefndum?
Margir ro hvassir
hildings synir
ok ámunir
ossum niðjum."
Helgi spake:
"How didst thou know
that now our kin,
Maiden wise,
we have well avenged?
Many there are
of the sons of the mighty
Who share alike
our lofty race."
Sigrún kvað:
"Vark-a ek fjarri,
folks oddviti,
gær á morgun
grams aldrlokum,
þó tel ek slægjan
Sigmundar bur,
er í valrúnum
vígspjöll segir."
Sigrun spake:
"Not far was I
from the lord of the folk,
Yester morn,
when the monarch was slain;
Though crafty the son
of Sigmund, methinks,
When he speaks of the fight
in slaughter-runes.
"Leit ek þik um sinn
fyrr á langskipum,
þá er þú byggðir
blóðga stafna
ok úrsvalar
unnir léku;
nú vill dyljask
döglingr fyr mér,
en Högna mær
Helga kennir."
"On the long-ship once
I saw thee well,
When in the blood-stained
bow thou wast,
(And round thee icy
waves were raging;)
Now would the hero
hide from me,
But to Hogni's daughter
is Helgi known."
Granmarr hét ríkr konungr, er bjó at Svarinshaugi. Hann átti marga sonu: Höðbroddr, annarr Guðmundr, þriði Starkaðr. Höðbroddr var í konungastefnu. Hann fastnaði sér Sigrúnu Högnadóttur. En er hon spyrr þat, þá reið hon með valkyrjur um loft ok um lög at leita Helga. Helgi var þá at Logafjöllum ok hafði barizt við Hundings sonu. Þar felldi hann þá Álf ok Eyjólf, Hjörvarð ok Hervarð, ok var hann allvígmóðr ok sat undir Arasteini. Þar hitti Sigrún hann ok rann á háls honum ok kyssti hann ok sagði honum erindi sitt, svá sem segir í Völsungakviðu inni fornu:
Granmar was the name of a mighty king, who dwelt at Svarin's hill. He had many sons; one was named Hothbrodd, another Gothmund, a third Starkath. Hothbrodd was in a kings' meeting, and he won the promise of having Sigrun, Hogni's daughter, for his wife. But when she heard this, she rode with the Valkyries over air and sea to seek Helgi. Helgi was then at Logafjoll, and had fought with Hunding's sons; there he killed Alf and Eyolf, Hjorvarth and Hervarth. He was all weary with battle, and sat under the eagle-stone. There Sigrun found him, and ran to throw her arms about his neck, and kissed him, and told him her tidings, as is set forth in the old Volsung lay:
"Sótti Sigrún
sikling glaðan,
heim nam hon Helga
hönd at sækja,
kyssti ok kvaddi
konung und hjalmi;
þá varð hilmi
hugr á vífi."
Sigrun the joyful
chieftain sought,
Forthwith Helgi's
hand she took;
She greeted the hero
helmed and kissed him,
The warrior's heart
to the woman turned.
"Fyrr lézk hon unna
af öllum hug
syni Sigmundar
en hon sét hafði."
From her heart the daughter
of Hogni spake,
Dear was Helgi,
she said, to her;
Sigrún kvað:
"Var ek Höðbroddi
í her föstnuð,
en jöfur annan
eiga vildak;
þó sjámk, fylkir,
frænda reiði,
hefi ek míns föður
munráð brotit."
Sigrun spake:
"At the meeting to Hothbrodd
mated I was,
But another hero
I fain would have;
Though, king, the wrath
of my kin I fear,
Since I broke my father's
fairest wish."
"Nam-a Högna mær
of hug mæla,
hafa kvaðsk hon Helga
hylli skyldu."
"Long with all
my heart I loved
Sigmund's son
ere ever I saw him.
Helgi kvað:
"Hirð eigi þú
Högna reiði
né illan hug
ættar þinnar.
Þú skalt, mær ung,
at mér lifa;
ætt áttu, in góða,
er ek eigi sjámk."
Helgi spake:
"Fear not ever
Hogni's anger,
Nor yet thy kinsmen's
cruel wrath;
Maiden, thou
with me shalt live,
Thy kindred, fair one,
I shall not fear."
Helgi samnaði þá miklum skipaher ok fór til Frekasteins, ok fengu í hafi ofviðri mannhætt. Þá kómu leiftr yfir þá, ok stóðu geislar í skipin. Þeir sá í loftinu, at valkyrjur níu riðu, ok kenndu þeir Sigrúnu. Þá lægði storminn, ok kómu þeir heilir til lands. Granmarssynir sátu á bjargi nokkuru, er skipin sigldu at landi. Guðmundr hljóp á hest ok reið á njósn á bergit við höfnina. Þá hlóðu Völsungar seglum. Þá kvað Guðmundr:
Helgi then assembled a great sea-host and went to Frekastein. On the sea he met a perilous storm; lightning flashed overhead and the bolts struck the ship. They saw in the air that nine Valkyries were riding, and recognized Sigrun among them. Then the storm abated, and they came safe and sound to land. Granmar's sons sat on a certain mountain as the ships sailed toward the land. Gothmund leaped on a horse and rode for news to a promontory near the harbor; the Volsungs were even then lowering their sails. Then Gothmund said, as is written before in the Helgi lay:
"Hver er skjöldungr,
sá er skipum stýrir,
lætr gunnfana
gullinn fyr stafni?
Þykkja mér fríð
í fararbroddi;
verpr vígroða
um víkinga."
"Who is the king
who captains the fleet,
And to the land
the warriors leads?"
Sinfjötli kvað:
"Hér má Höðbroddr
Helga kenna
flótta trauðan
í flota miðjum,
hann hefir eðli
ættar þinnar
arf Fjörsunga,
und sik þrungit."
"Never shall Sigrun
from Sevafjoll,
Hothbrodd king,
be held in thine arms;
Granmar's sons
full cold have grown,
And the giant-steeds gray
on corpses gorge."
Guðmundr kvað:
"Því fyrr skulu
at Frekasteini
sáttir saman
um sakar dæma;
mál er, Höðbroddr,
hefnd at vinna
ef vér lægra hlut
lengi bárum."
Gothmund spake:
"First shall swords
at Frekastein
Prove our worth
in place of words;
Time is it, Hothbrodd,
vengeance to have,
If in battle worsted
once we were."
Sinfjötli kvað:
"Fyrr mundu, Guðmundr,
geitr of halda
ok bergskorar
brattar klífa,
hafa þér í hendi
heslikylfu,
þat er þér blíðara
en brimis dómar."
Sinfjotli spake:
"Better, Gothmund,
to tend the goats,
And climb the rocks
of the mountain cliffs;
A hazel switch
to hold in thy hand
More seemly were
than the hilt of a sword."
Helgi kvað:
"Þér er, Sinfjötli,
sæmra miklu
gunni at heyja
ok glaða örnu
en ónýtum
orðum at bregða,
þótt hildingar
heiftir deili."
Helgi spake:
"Better, Sinfjotli,
thee 'twould beseem
Battles to give,
and eagles to gladden,
Than vain and empty
speech to utter,
Though warriors oft
with words do strive.
"Þykkja-t mér góðir
Granmars synir,
þó dugir siklingum
satt at mæla;
þeir merkt hafa
á Móinsheimum,
at hug hafa
hjörum at bregða;
eru hildingar
hölzti snjallir."
"Good I find not
the sons of Granmar,
But for heroes 'tis seemly
the truth to speak;
At Moinsheimar
proved the men
That hearts for the wielding
of swords they had,
(And ever brave
the warriors are.)"
Guðmundr reið heim með hersögu. Þá sömnuðu Granmarssynir her. Kómu þar margir konungar. Þar var Högni, faðir Sigrúnar, ok synir hans, Bragi ok Dagr. Þar var orrusta mikil, ok fellu allir Granmarssynir ok allir þeira höfðingjar nema Dagr Högnason fekk grið ok vann eiða Völsungum. Sigrún gekk í valinn ok hitti Höðbrodd at kominn dauða. Hon kvað:
Then Granmar's sons summoned an army. Many kings came there; there were Hogni, Sigrun's father, and his sons Bragi and Dag. There was a great battle, and all Granmar's sons were slain and all their allies; only Dag, Hogni's son, was spared, and he swore loyalty to the Volsungs. Sigrun went among the dead and found Hothbrodd at the coming of death. She said:
"Mun-a þér, Sigrún
frá Sefafjöllum
Höðbroddr konungr,
hníga at armi;
liðin er ævi
— oft náir hrævi
gránstóð gríðar, —
Granmars sona."
"Never shall Sigrun
from Sevafjoll,
Hothbrodd king,
be held in thine arms;
Granmar's sons
full cold have grown,
And the giant-steeds gray
on corpses gorge."
Þá hitti hon Helga ok varð allfegin. Hann kvað:
"Er-at þér at öllu,
alvitr, gefit,
— þó kveð ek nökkvi
nornir valda —:
fellu í morgun
at Frekasteini
Bragi ok Högni,
varð ek bani þeira."
Then she sought out Helgi, and was full of joy He said:
"Maid, not fair
is all thy fortune,
The Norns I blame
that this should be;
This morn there fell
at Frekastein
Bragi and Hogni
beneath my hand.
"En at Styrkleifum
Starkaðr konungr,
en at Hlébjörgum
Hrollaugs synir;
þann sá ek gylfa
grimmúðgastan,
er barðisk bolr,
var á brott höfuð."
"At Hlebjorg fell
the sons of Hrollaug,
Starkath the king
at Styrkleifar;
Fighters more noble
saw I never,
The body fought
when the head had fallen.
"Liggja at jörðu
allra flestir
niðjar þínir,
at náum orðnir;
vannt-at-tu vígi,
var þér þat skapat,
at þú at rógi
ríkmenni vart."
"On the ground full low
the slain are lying,
Most are there
of the men of thy race;
Nought hast thou won,
for thy fate it was
Brave men to bring
to the battle-field.
Þá grét Sigrún. Hann kvað:
"Huggastu, Sigrún!
Hildr hefr þú oss verið;
vinna-t skjöldungar sköpum.
Sigrún kvað:
Lifna mynda ek nú kjósa,
er liðnir eru,
ok knætta ek þér þó í faðmi felask."
Then Sigrun wept.
Helgi said:
"Grieve not, Sigrun,
the battle is gained,
The fighter can shun not his fate."
Sigrun spake:
"To life would I call
them who slaughtered lie,
If safe on thy breast I might be."
Helgi fekk Sigrúnar, ok áttu þau sonu. Var Helgi eigi gamall. Dagr Högnason blótaði Óðin til föðurhefnda. Óðinn léði Dag geirs síns. Dagr fann Helga, mág sinn, þar sem heitir at Fjöturlundi. Hann lagði í gögnum Helga með geirnum. Þar fell Helgi, en Dagr reið til Sefafjalla ok sagði Sigrúnu tíðindi.
Helgi took Sigrun to wife, and they had sons. Helgi did not reach old age. Dag, the son of Hogni, offered sacrifice to Othin to be avenged for his father's death; Othin gave Dag his spear. Dag found Helgi, his brother-in-law, at a place which is called Fjoturlund. He thrust the spear through Helgi's body. Then Helgi fell, and Dag rode to Sevafjoll and told Sigrun the tidings:
"Trauðr em ek, systir,
trega þér at segja,
því at ek hefi nauðigr
nifti grætta;
fell í morgun
und Fjöturlundi
buðlungr, sá er var
beztr í heimi
ok hildingum
á halsi stóð."
"Sad am I, sister,
sorrow to tell thee,
Woe to my kin
unwilling I worked;
In the morn there fell
at Fjoturlund
The noblest prince
the world has known,
(And his heel he set
on the heroes' necks.)"
"Sigrún kvað
Þik skyli allir
eiðar bíta,
þeir er Helga
hafðir unna
at inu ljósa
Leiftrar vatni
ok at úrsvölum
Unnarsteini."
Sigrun spake:
"Now may every
oath thee bite
That with Helgi
sworn thou hast,
By the water
bright of Leipt,
And the ice-cold
stone of Uth.
"Skríði-at þat skip,
er und þér skríði,
þótt óskabyrr
eftir leggisk;
renni-a sá marr,
er und þér renni,
þóttú fjándr þína
forðask eigir."
"The ship shall sail not
in which thou sailest,
Though a favoring wind
shall follow after;
The horse shall run not
whereon thou ridest,
Though fain thou art
thy foe to flee.
"Bíti-a þér þat sverð,
er þú bregðir,
nema sjalfum þér
syngvi of höfði.
Þá væri þér hefnt
Helga dauða,
ef þú værir vargr
á viðum úti
auðs andvani
ok alls gamans,
hefðir eigi mat,
nema á hræjum spryngir."
"The sword shall bite not
which thou bearest,
Till thy head itself
it sings about.
"Vengeance were mine
for Helgi's murder,
Wert thou a wolf
in the woods without,
Possessing nought
and knowing no joy,
Having no food
save corpses to feed on."
Dagur kvað:
"Ær ertu, systir,
ok örvita,
er þú bræðr þínum
biðr forskapa;
einn veldr Óðinn
öllu bölvi,
því at með sifjungum
sakrúnar bar."
Dag spake:
"Mad art thou, sister,
and wild of mind,
Such a curse
on thy brother to cast;
Othin is ruler
of every ill,
Who sunders kin
with runes of spite.
"Þér býðr bróðir
bauga rauða,
öll Vandilsvé
ok Vígdali;
hafðu halfan heim
harms at gjöldum,
brúðr baugvarið,
ok burir þínir."
"Thy brother rings
so red will give thee,
All Vandilsve
and Vigdalir;
Take half my land
to pay the harm,
Ring-decked maid,
and as meed for thy sons."
Sigrún kvað:
"Sitk-a ek svá sæl
at Sefafjöllum
ár né of nætr,
at ek una lífi,
nema at liði lofðungs
ljóma bregði,
renni und vísa
Vígblær þinig,
gullbitli vanr,
knega ek grami fagna."
Sigrun spake:
"I shall sit not happy
at Sevafjoll,
Early or late,
my life to love,
If the light cannot show,
in the leader's band,
Vigblær bearing him
back to his home,
(The golden-bitted;
I shall greet him never.)
"Svá hafði Helgi
hrædda görva
fjándr sína alla
ok frændr þeira
sem fyr ulfi
óðar rynni
geitr af fjalli
geiskafullar."
"Such the fear
that Helgi's foes
Ever felt,
and all their kin,
As makes the goats
with terror mad
Run from the wolf
among the rocks.
"Svá bar Helgi
af hildingum
sem ítrskapaðr
askr af þyrni
eða sá dýrkalfr
döggu slunginn
er efri ferr
öllum dýrum
ok horn glóa
við himin sjalfan."
"Helgi rose
above heroes all
Like the lofty ash
above lowly thorns,
Or the noble stag,
with dew besprinkled,
Bearing his head
above all beasts,
(And his horns gleam bright
to heaven itself.)
Haugr var gjörr eftir Helga. En er hann kom til Valhallar, þá bauð Óðinn honum öllu at ráða með sér. Helgi kvað:
A hill was made in Helgi's memory. And when he came to Valhall, then Othin bade him rule over every thing with himself.
"Þú skalt, Hundingr,
hverjum manni
fótlaug geta
ok funa kynda,
hunda binda,
hesta gæta,
gefa svínum soð,
áðr sofa gangir."
Helgi said:
A "Thou shalt, Hunding,
of every hero
Wash the feet,
and kindle the fire,
Tie up dogs,
and tend the horses,
And feed the swine
ere to sleep thou goest."
Ambótt Sigrúnar gekk um aftan hjá haugi Helga ok sá, at Helgi reið til haugsins með marga menn. Ambótt kvað:
One of Sigrun's maidens went one evening to Helgi's hill, and saw that Helgi rode to the hill with many men, The maiden said:
"Hvárt eru þat svik ein,
er ek sjá þykkjumk,
eða ragnarök,
— ríða menn dauðir,
er jóa yðra
oddum keyrið —
eða er hildingum
heimför gefin?"
"Is this a dream
that methinks I see,
Or the doom of the gods,
that dead men ride,
And hither spurring
urge your steeds,
Or is home-coming now
to the heroes granted?"
Helgi kvað:
"Er-a þat svik ein,
er þú sjá þykkisk,
né aldar rof,
þóttú oss lítir,
þótt vér jóa óra
oddum keyrim,
né er hildingum
heimför gefin."
Helgi spake:
"No dream is this
that thou thinkest to see,
Nor the end of the world,
though us thou beholdest,
And hither spurring
we urge our steeds,
Nor is home-coming now
to the heroes granted."
Heim gekk ambátt ok sagði Sigrúnu:
"Út gakk þú, Sigrún
frá Sefafjöllum,
ef þik folks jaðar
finna lystir;
upp er haugr lokinn,
kominn er Helgi,
dolgspor dreyra,
döglingr bað þik,
at þú sárdropa
svefja skyldir."
The maiden went home and said to Sigrun:
"Go forth, Sigrun,
from Sevafjoll,
If fain the lord
of the folk wouldst find;
(The hill is open,
Helgi is come;)
The sword-tracks bleed;
the monarch bade
That thou his wounds
shouldst now make well."
Sigrún gekk í hauginn til Helga ok kvað:
"Nú em ek svá fegin
fundi okkrum
sem átfrekir
Óðins haukar,
er val vitu,
varmar bráðir,
eða dögglitir
dagsbrún sjá."
Sigrun went in the hill to Helgi, and said:
"Now am I glad
of our meeting together,
As Othin's hawks,
so eager for prey,
When slaughter and flesh
all warm they scent,
Or dew-wet see
the red of day.
"Fyrr vil ek kyssa
konung ólifðan
en þú blóðugri
brynju kastir;
hár er þitt, Helgi,
hélu þrungit,
allr er vísi
valdögg sleginn,
hendr úrsvalar
Högna mági;
hvé skal ek þér, buðlungr,
þess bót of vinna?"
"First will I kiss
the lifeless king,
Ere off the bloody
byrnie thou cast;
With frost thy hair
is heavy, Helgi,
And damp thou art
with the dew of death;
(Ice-cold hands
has Hogni's kinsman,
What, prince, can I
to bring thee ease?)"
Helgi kvað:
"Ein veldr þú, Sigrún
frá Sefafjöllum,
er Helgi er
harmdögg sleginn;
grætr þú, gullvarið,
grimmum tárum,
sólbjört, suðræn,
áðr þú sofa gangir;
hvert fellr blóðugt
á brjóst grami,
úrsvalt, innfjalgt,
ekka þrungit."
Helgi spake:
"Thou alone, Sigrun
of Sevafjoll,
Art cause that Helgi
with dew is heavy;
Gold-decked maid,
thy tears are grievous,
(Sun-bright south-maid,
ere thou sleepest;)
Each falls like blood
on the hero's breast,
(Burned-out, cold,
and crushed with care.)
"Vel skulum drekka
dýrar veigar,
þótt misst hafim
munar ok landa;
skal engi maðr
angrljóð kveða,
þótt mér á brjósti
benjar líti;
nú eru brúðir
byrgðar í haugi,
lofða dísir,
hjá oss liðnum."
Helgi spake:
"Well shall we drink
a noble draught,
Though love and lands
are lost to me;
No man a song
of sorrow shall sing,
Though bleeding wounds
are on my breast;
Now in the hill
our brides we hold,
The heroes' loves,
by their husbands dead."
Sigrún bjó sæing í hauginum.
"Hér hefi ek þér, Helgi,
hvílu görva
angrlausa mjök,
Ylfinga niðr,
vil ek þér í faðmi,
fylkir, sofna
sem ek lofðungi
lifnum myndak."
Sigrun made ready a bed in the hill.
"Here a bed
I have made for thee, Helgi,
To rest thee from care,
thou kin of the Ylfings;
I will make thee sink
to sleep in my arms,
As once I lay
with the living king."
Helgi kvað:
"Nú kveð ek enskis
örvænt vera
síð né snimma
at Sefafjöllum,
er þú á armi
ólifðum sefr,
hvít, í haugi,
Högna dóttir,
ok ertu kvik,
in konungborna."
Helgi spake:
"Now do I say
that in Sevafjoll
Aught may happen,
early or late,
Since thou sleepest clasped
in a corpse's arms,
So fair in the hill,
the daughter of Hogni!
(Living thou comest,
a daughter of kings.)
"Mál er mér at ríða
roðnar brautir,
láta fölvan jó
flugstíg troða;
skal ek fyr vestan
vindhjalms brúar,
áðr Salgófnir
sigrþjóð veki."
"Now must I ride
the reddened ways,
And my bay steed set
to tread the sky;
Westward I go
to wind-helm's bridges,
Ere Salgofnir wakes
the warrior throng."
Þeir Helgi riðu leið sína, en þær fóru heim til bæjar. Annan aftan lét Sigrún ambótt halda vörð á hauginum. En at dagsetri, er Sigrún kom til haugsins, hon kvað:
Then Helgi and his followers rode on their way, and the women went home to the dwelling. Another evening Sigrun bade the maiden keep watch at the hill. And at sunset when Sigrun came to the hill she said:
"Kominn væri nú,
ef koma hygði,
Sigmundar burr
frá sölum Óðins;
kveð ek grams þinig
grænask vánir,
er á asklimum
ernir sitja
ok drífr drótt öll
draumþinga til."
"Now were he come,
if come he might,
Sigmund's son,
from Othin's seat;
Hope grows dim
of the hero's return
When eagles sit
on the ash-tree boughs,
And men are seeking
the meeting of dreams."
Ambótt kvað:
"Verðu eigi svá ær,
at ein farir,
dís skjöldunga,
draughúsa til;
verða öflgari
allir á nóttum
dauðir dolgar, mær,
en um daga ljósa."
The Maiden said:
"Mad thou wouldst seem
alone to seek,
Daughter of heroes,
the house of the dead;
For mightier now
at night are all
The ghosts of the dead
than when day is bright."
Sigrún varð skammlíf af harmi ok trega. Þat var trúa í forneskju, at menn væri endrbornir, en þat er nú kölluð kerlingavilla. Helgi ok Sigrún, er kallat, at væri endrborin. Hét hann þá Helgi Haddingjaskati, en hon Kára Hálfdanardóttir, svá sem kveðit er í Káruljóðum, ok var hon valkyrja.
Sigrun was early dead of sorrow and grief. It was believed in olden times that people were born again, but that is now called old wives' folly. Of Helgi and Sigrun it is said that they were born again; he became Helgi Haddingjaskati, and she Kara the daughter of Halfdan, as is told in the Lay of Kara, and she was a Valkyrie.
Translation by Henry Adams Bellows.