The Lay of Fjolsvid
"Utan garða
hann sá upp of koma
þursa þjóðar sjöt:
Hvat er þat flagða,
er stendr fyr forgörðum
ok hvarflar um hættan loga?"
"Before the house
he beheld one coming
To the home of the giants high."
Svipdag spake:
"What giant is here,
in front of the house,
And around him fires are flaming?"
"Hvers þú leitar,
eða hvers þú á leitum ert,
eða hvat viltu, vinlaus, vita?
Úrgar brautir
árnaðu aftr heðan;
átt-at-tu hér, verndar vanr, veru."
Fjolsvith spake:
"What seekest thou here?
for what is thy search?
What, friendless one, fain wouldst thou know?
By the ways so wet
must thou wander hence,
For, weakling, no home hast thou here."
Kómumaðr kvað:
"Hvat er þat flagða,
er stendr fyr forgarði
ok býðr-at líðöndum löð?
Sæmðarorðalauss
hefir þú, seggr, of lifat,
ok haltu heim heðan!"
Svipdag spake:
"What giant is here,
in front of the house,
To the wayfarer welcome denying?"
Fjolsvith spake:
"Greeting full fair
thou never shalt find,
So hence shalt thou get thee home."
Borgarvörðr kvað:
"Fjölsviðr ek heiti,
en ek á fróðan sefa,
þeygi em ek míns mildr matar;
innan garða
þú kemr hér aldregi,
ok dríf þú nú, vargr, at vegi!"
"Fjolsvith am I,
and wise am I found,
But miserly am I with meat;
Thou never shalt enter
within the house,
Go forth like a wolf on thy way!"
Kómumaðr kvað:
"Augna gamans
fýsir aftr at fá,
hvars hann getr svást at sjá;
garðar glóa
mér þykkja of gullna sali;
hér mynda ek eðli una."
Svipdag spake:
"Few from the joy
of their eyes will go forth,
When the sight of their loves they seek;
Full bright are the gates
of the golden hall,
And a home shall I here enjoy,."
Fjölsviðr kvað:
"Segðu mér, hverjum
ertu, sveinn, of borinn,
eða hverra ertu manna mögr?
Kómumaðr kvað:
Vindkaldr ek heiti,
Várkaldr hét minn faðir,
þess var Fjölkaldr faðir."
Fjolsvith spake:
"Tell me now, fellow,
what father thou hast,
And the kindred of whom thou camst."
Svipdag spake:
"Vindkald am I,
and Varkald's son,
And Fjolkald his father was."
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek fregna mun
ok ek vilja vita:
Hverr hér ræðr
ok ríki hefir
eign ok auðsölum?"
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
Who is it that holds
and has for his own
The rule of the hall so rich?"
Fjölsviðr kvað:
"Menglöð of heitir,
en hana móðir of gat
við Svafrþorins syni;
hon hér ræðr
ok ríki hefir
eign ok auðsölum"
Fjolsvith spake:
"Mengloth is she,
her mother bore her
To the son of Svafrthorin;
She is it that holds
and has for her own
The rule of the hall so rich."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat sú grind heitir,
er með goðum sá-at
menn it meira forað?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What call they the gate?
for among the gods
Ne'er saw man so grim a sight."
Fjölsviðr kvað:
"Þrymgjöll hon heitir,
en hana þrír gerðu
Sólblinda synir;
fjöturr fastr
verðr við faranda hvern
er hana hefr frá hliði."
Fjolsvith spake:
"Thrymgjol they call it;
twas made by the three,
The sons of Solblindi;
And fast as a fetter
the farer it holds,
Whoever shall lift the latch."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat sá garðr heitir,
er með goðum sá-at
menn it meira forað?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What call they the house?
for no man beheld
Mongst the gods so grim a sight."
Fjölsviðr kvað:
"Gastrópnir heitir,
en ek hann görfan hefk
ór Leirbrimis limum;
svá hefik studdan,
at hann standa mun,
æ meðan öld lifir."
Fjolsvith spake:
"Gastropnir is it,
of old I made it
From the limbs of Leirbrimir;
I braced it so strongly
that fast it shall stand
So long as the world shall last."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat þeir garmar heita,
er gífrari hefik
enga fyrr í löndum lítit?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What call they the hounds,
that before the house
So fierce and angry are?"
Fjölsviðr kvað:
"Gífr heitir annarr,
en Geri annarr,
ef þú vilt þat vita;
varðir ellifu,
er þeir varða,
unz rjúfask regin."
Fjolsvith spake:
"Gif call they one,
and Geri the other,
If now the truth thou wouldst know;
Great they are,
and their might will grow,
Till the gods to death are doomed."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita,
hvárt sé manna nökkut,
þat er megi inn koma,
meðan sókndjarfir sofa."
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
May no man hope
the house to enter,
While the hungry hounds are sleeping?"
Fjölsviðr kvað:
"Missvefni mikit
var þeim mjök of lagit,
síðan þeim var varzla vituð;
annarr of nætr sefr,
en annarr of daga,
ok kemsk þá vætr, ef þá kom."
Fjolsvith spake:
"Together they sleep not,
for so was it fixed
When the guard to them was given;
One sleeps by night,
the next by day,
So no man may enter ever."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita,
hvárt sé matar nökkut,
þat er menn hafi,
ok hlaupi inn, meðan þeir eta."
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
Is there no meat
that men may give them,
And leap within while they eat?"
Fjölsviðr kvað:
"Vegnbráðir tvær
liggja í Viðópnis liðum,
ef þú vilt þat vita,
þat eitt er svá matar,
at þeim menn of gefi,
ok hlaupi inn, meðan þeir eta."
Fjolsvith spake:
"Two wing-joints there be
in Vithofnir's body,
If now the truth thou wouldst know;
That alone is the meat
that men may give them,
And leap within while they eat."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat þat barr heitir,
er breiðask um
lönd öll limar?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What call they the tree
that casts abroad
Its limbs o'er every land?"
Fjölsviðr kvað:
"Mímameiðr hann heitir,
en þat manngi veit,
af hverjum rótum renn;
við þat hann fellr,
er fæstan varir,
flær-at hann eld né járn."
Fjolsvith spake:
"Mimameith its name,
and no man knows
What root beneath it runs;
And few can guess
what shall fell the tree,
For fire nor iron shall fell it."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat af móði verðr
þess ins mæra viðar,
er hann flær-rat eld né járn?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What grows from the seed
of the tree so great,
That fire nor iron shall fell?"
Fjölsviðr kvað:
"Út af hans aldni
skal á eld bera
fyr kelisjúkar konur;
útar hverfa
þats þær innar skyli,
sá er hann með mönnum mjötuðr."
Fjolsvith spake:
"Women, sick
with child, shall seek
Its fruit to the flames to bear;
Then out shall come
what within was hid,
And so is it mighty with men."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat sá hani heitir,
er sitr í inum háva viði,
allr hann við gull glóir?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What cock is he
on the highest bough,
That glitters all with gold?"
Fjölsviðr kvað:
"Víðópnir hann heitir,
en hann stendr veðrglasir
á meiðs kvistum Míma;
einum ekka
þryngr hann örófsaman
Surtr Sinmöru."
Fjolsvith spake:
"Vithofnir his name,
and now he shines
Like lightning on Mimameith's limbs;
And great is the trouble
with which he grieves
Both Surt and Sinmora."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
hvárt sé vápna nökkut,
þat er knegi Viðópnir fyrir
hníga á Heljar sjöt?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What weapon can send
Vithofnir to seek
The house of Hel below?"
Fjölsviðr kvað:
"Lævateinn heitir hann,
en hann gerði Loftr rúnum
fyr nágrindr neðan;
í segjárnskeri
liggr hann hjá Sinmöru,
ok halda njarðlásar níu."
Fjolsvith spake:
"Lævatein is there,
that Lopt with runes
Once made by the doors of death;
In Lægjarn's chest
by Sinmora lies it,
And nine locks fasten it firm."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
hvárt aftr kemr,
sá er eftir ferr
ok vill þann tein taka."
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
May a man come thence,
who thither goes,
And tries the sword to take?"
Fjölsviðr kvað:
"Aftr mun koma,
sá er eftir ferr
ok vill þann tein taka,
ef þat færir,
er fáir eigu,
Eiri örglasis."
Fjolsvith spake:
"Thence may he come
who thither goes,
And tries the sword to take,
If with him he carries
what few can win,
To give to the goddess of gold."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
hvárt sé mæta nökkut,
þat er menn hafi
ok verðr því in fölva gýgr fegin."
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What treasure is there
that men may take
To rejoice the giantess pale?"
Fjölsviðr kvað:
"Ljósan léa
skaltu í lúðr bera,
þann er liggr í Viðópnis völum,
Sinmöru at selja,
áðr hon söm telisk
vápn til vígs at ljá."
Fjolsvith spake:
"The sickle bright
in thy wallet bear,
Mid Vithofnir's feathers found;
To Sinmora give it,
and then shall she grant
That the weapon by thee be won."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat sá salr heitir,
er slunginn er
vísum vafrloga?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What call they the hall,
encompassed here
With flickering magic flames?"
Fjölsviðr kvað:
"Hyrr hann heitir,
en hann lengi mun
á brodds oddi bifask;
auðranns þess
munu um aldr hafa
frétt eina fírar."
Fjolsvith spake:
"Lyr is it called,
and long it shall
On the tip of a spear-point tremble;
Of the noble house
mankind has heard,
But more has it never known."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hverr þat gerði,
er ek fyr garð sák
innan, ásmaga?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What one of the gods
has made so great
The hall I behold within?"
Fjölsviðr kvað:
"Uni ok Íri,
Óri ok Bári,
Varr ok Vegdrasill;
Dóri ok Úri,
Dellingr, Atvarðr,
Líðskjalfr, Loki."
Fjolsvith spake:
"Uni and Iri,
Bari and Jari,
Var and Vegdrasil,
Dori and Ori,
Delling, and there
Was Loki, the fear of the folk."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat þat bjarg heitir,
er ek sé brúði á
þjóðmæra þruma?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What call they the mountain
on which the maid
Is lying so lovely to see?"
Fjölsviðr kvað:
"Lyfjaberg þat heitir,
en þat hefir lengi verit
sjúkum ok sárum gaman;
heil verðr hver,
þótt hafi árs sótt,
ef þat klífr, kona."
Fjolsvith spake:
"Lyfjaberg is it,
and long shall it be
A joy to the sick and the sore;
For well shall grow
each woman who climbs it,
Though sick full long she has lain."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvat þær meyjar heita,
er fyr Menglaðar knjám
sitja sáttar saman?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
What maidens are they
that at Mengloth's knees
Are sitting so gladly together?"
Fjölsviðr kvað:
"Hlíf heitir,
önnur Hlífþrasa,
þriðja Þjóðvarta,
Björt ok Blíð,
Blíðr, Fríð,
Eir ok Aurboða."
Fjolsvith spake:
"Hlif is one named,
Hlifthrasa another,
Thjothvara call they the third;
Bjort and Bleik,
Blith and Frith,
Eir and Aurbotha."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita:
Hvárt þær bjarga,
þeim er blóta þær,
ef gerask þarfar þess?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
Aid bring they to all
who offerings give,
If need be found therefor?"
Fjölsviðr kvað:
"Bjarga svinnar,
hvar er menn blóta þær
á stallhelgum stað;
eigi svá hátt forað
kemr at hölða sonum,
hvern þær ór nauðum nema."
Fjolsvith spake:
"Soon aid they all
who offerings give
On the holy altars high;
And if danger they see
for the sons of men,
Then each from ill do they guard."
Vindkaldr kvað:
"Segðu mér þat, Fjölsviðr,
er ek þik fregna mun
ok ek vilja vita,
hvárt sé manna nökkut,
er knegi á Menglaðar
svásum armi sofa?"
Svipdag spake:
"Now answer me, Fjolsvith,
the question I ask,
For now the truth would I know:
Lives there the man
who in Mengloth's arms
So fair may seek to sleep?"
Fjölsviðr kvað:
"Vætr er þat manna,
er knegi á Menglaðar
svásum armi sofa,
nema Svipdagr einn,
hánum var sú in sólbjarta
brúðr at kván of kveðin."
Fjolsvith spake:
"No man there is
who in Mengloth's arms
So fair may seek to sleep,
Save Svipdag alone,
for the sun-bright maid
Is destined his bride to be."
Vindkaldr kvað:
"Hrittu á hurðir,
láttu hlið rúm,
hér máttu Svipdag sjá;
en þó vita far,
ef vilja myni
Menglöð mitt gaman."
Svipdag spake:
"Fling back the gates!
make the gateway wide!
Here mayst thou Svipdag see!
Hence get thee to find
if gladness soon
Mengloth to me will give."
Fjölsviðr kvað:
"Heyr þú, Menglöð,
hér er maðr kominn,
gakk þú á gest sjá;
hundar fagna,
hús hefir upp lokizk,
hygg ek, at Svipdagr sé."
Fjolsvith spake:
"Hearken, Mengloth,
a man is come;
Go thou the guest to see!
The hounds are fawning,
the house bursts open,
Svipdag, methinks, is there."
Menglöð kvað:
"Horskir hrafnar
skulu þér á hám galga
slíta sjónir ór,
ef þú þat lýgr,
at hér sé langt kominn
mögr til minna sala."
Mengloth spake:
"On the gallows high
shall hungry ravens
Soon thine eyes pluck out,
If thou liest in saying
that here at last
The hero is come to my hall."
"Hvaðan þú fórt,
hvaðan þú för gerðir,
hvé þik hétu hjú?
At ætt ok nafni
skal ek jartegn vita,
ef ek var þér kván of kveðin."
Mengloth spake:
"Whence camest thou hither?
how camest thou here?
What name do thy kinsmen call thee?
Thy race and thy name
as a sign must I know,
That thy bride I am destined to be."
Svipdagr kvað:
"Svipdagr ek heiti,
Sólbjartr hét minn faðir,
þaðan rákumk vindkalda vegu;
Urðar orði
kveðr engi maðr,
þótt þat sé við löst lagit."
Svipdag spake:
"Svipdag am I,
and Solbjart's son;
Thence came I by wind-cold ways;
With the words of Urth
shall no man war,
Though unearned her gifts be given."
Menglöð kvað:
"Vel þú nú kominn,
hefik minn vilja beðit,
fylgja skal kveðju koss;
forkunnar sýn
mun flestan glaða,
hvars hefir við annan ást."
Mengloth spake:
"Welcome thou art,
for long have I waited;
The welcoming kiss shalt thou win!
For two who love
is the longed-for meeting
The greatest gladness of all."
"Lengi ek sat
ljúfu bergi á,
beið ek þín dægr ok daga;
nú þat varð,
er ek vætt hefi,
at þú ert kominn, mögr, til minna sala."
"Long have I sat
on Lyfjaberg here,
Awaiting thee day by day;
And now I have
what I ever hoped,
For here thou art come to my hall."
"Þrár hafðar
er ek hefi til þíns gamans,
en þú til míns munar;
nú er þat satt,
er vit slíta skulum
ævi ok aldr saman."
"Alike we yearned;
I longed for thee,
And thou for my love hast longed;
But now henceforth
together we know
Our lives to the end we shall live."